Kennisupdate door het skeletdysplasieteam (WKZ Utrecht).
Doel: ouders en overige betrokkenen informeren over de medische stand van zaken en actuele inzichten rondom Voxzogo, gebaseerd op wetenschappelijke internationale studies.
Achondroplasie en voxzogo
1. Wat is achondroplasie en welke gevolgen heeft dit voor de groei en ontwikkeling van kinderen?
Achondroplasie is de meest voorkomende skeletdysplasie. Sinds 1994 is bekend dat achondroplasie veroorzaakt wordt door een verandering in FGFR3, het gen voor fibroblastgroeifactorreceptor 3 (FGFR3).
Kinderen met achondroplasie zijn klein bij de geboorte. De groeicurve buigt al voor de geboorte af; na de 20e zwangerschapsweek. Gemiddeld wordt een eindlengte van 125 cm bereikt. Opvallend zijn de andere lichaamsverhoudingen: een normale lengte van de romp in combinatie met korte ledematen.
Het verschil in lichaamsverhoudingen heeft gevolgen voor de motorische ontwikkeling. Motorische vaardigheden, zoals lopen en fietsen, vragen hierdoor vaak meer tijd om aan te leren. Daarnaast kunnen er beperkingen zijn in het dagelijks functioneren.
2. Welke complicaties bestaan er bij deze aandoening?
Zoals eerder genoemd hebben mensen met achondroplasie een kleine lengte en andere lichaamsverhoudingen, dit kan leiden tot beperkingen in het dagelijks functioneren. Daarnaast zijn er nog een aantal veel voorkomende complicaties.
Het achterhoofdsgat is bij kinderen met achondroplasie vrij klein. Hierdoor is er een verhoogde kans op ernstige neurologische complicaties door druk op het ruggenmerg wat o.a. kan leiden tot ademhalingsproblemen. Bij een deel van de kinderen is chirurgisch ingrijpen noodzakelijk.
Veel kinderen met achondroplasie hebben herhaalde middenoorontstekingen. Dit kan leiden tot gehoorverlies en mede de oorzaak zijn van een vertraagde spraak-/taalontwikkeling. Ook kunnen kinderen last hebben van terugkerende bovenste luchtweginfecties en slijmklachten met obstructieve ademhalingsproblemen in slaap.
Een deel van de oudere kinderen en volwassenen heeft last van een vernauwd wervelkanaal, hierdoor kunnen pijnklachten en gevoelsstoornissen ontstaan. Een deel van de mensen met achondroplasie moet hieraan worden geopereerd.
Er kunnen standsafwijkingen in de beenas ontstaan waarvoor bij een groot deel van de kinderen operatieve correcties nodig zijn. Daarnaast is bij een deel van de kinderen een operatieve correctie van de stand van de enkels nodig.
3. Wat is Voxzogo (vosoritide) en hoe werkt het?
Vosoritide (merknaam Voxzogo) is in 2021 door de European Medicines Agency (EMA) goedgekeurd voor behandeling van kinderen met achondroplasie. Achondroplasie wordt veroorzaakt door een afwijking in een receptor voor groeiremming (FGFR3). De afwijking zorgt ervoor dat de receptor te goed werkt waardoor de groei te veel geremd wordt. Het groeiremmend effect van deze receptor wordt verminderd door een eiwit CNP. Vosoritide is een kunstmatige vorm van CNP. Door Vosoritide te geven wordt het groeiremmend effect van de receptor verminderd waardoor de groei verbetert.
4. Vanaf welke leeftijd kan Voxzogo worden toegepast?
Na klinische en genetische bevestiging van de diagnose achondroplasie wordt er bij voorkeur zo snel mogelijk gestart met behandeling omdat dit mogelijk de kans op complicaties vermindert. De EMA heeft Vosoritide vanaf de leeftijd van 4 maanden en ouder goedgekeurd bij kinderen die nog groeien. In Japan, Australië en de Verenigde Staten wordt Vosoritide kort na geboorte gegeven.
Effecten – Méér dan alleen lengte
5. Wat is tot nu toe bekend over het effect van Voxzogo op de lengtegroei van kinderen?
Kinderen met achondroplasie in de groei die behandeld worden met Vosoritide groeien ca. 1.57 cm meer per jaar dan kinderen met achondroplasie die niet worden behandeld
6. Welke botgerelateerde complicaties bij achondroplasie kunnen, indien behandeld, eerder voorkomen of verminderd worden?
Mogelijk zal behandeling met Vosoritde leiden tot minder standsafwijkingen van de benen en minder lumbale wervelkanaalstenoses, dit is gebaseerd op het werkingsmechanisme van Vosoritide. Gezien Vosoritide nog een relatief nieuw medicijn is moet dit nog worden aangetoond in wetenschappelijk onderzoek.
7. Welke aanwijzingen zijn er uit onderzoek en internationale ervaring dat Voxzogo ook invloed kan hebben op andere complicaties (bijv. ademhaling, KNO-problemen, rugklachten,)?
Eerdere studies hebben aangetoond dat Vosoritide een effect heeft op het skelet van het aangezicht en het achterhoofdsgat. Er loopt momenteel nog onderzoek hiernaar om te kijken of dit ook leidt tot minder overlijdens, ademhalingsproblemen in slaap en noodzaak tot neurochirurgisch ingrijpen.
Savarirayan, R., Hoover-Fong, J., Ozono, K. et al. International consensus guidelines on the implementation and monitoring of vosoritide therapy in individuals with achondroplasia. Nat Rev Endocrinol 21, 314–324 (2025). https://doi.org/10.1038/s41574-024-01074-9
Savarirayan R, Wilcox WR, et al. Vosoritide therapy in children with achondroplasia aged 3- 59 months: a multinational, randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 2 trial. Lancet Child Adolesc Health. 2024 Jan;8(1):40-50. doi: 10.1016/S2352-4642(23)00265-1. Epub 2023 Nov 18. PMID: 37984383.
8. Zijn er aanwijzingen dat behandeling met Voxzogo bijdraagt aan betere zelfredzaamheid of dagelijkse functionaliteit bij kinderen met achondroplasie?
Er zijn nog geen wetenschappelijke studies die dit aantonen of uitsluiten, wat logisch is gezien Vosoritide nog niet zo lang wordt gebruikt. In het algemeen is de consensus dat een eindlengte van 150 cm of hoger vele functionele voordelen heeft in het dagelijks leven en de zelfredzaamheid van mensen. Bijvoorbeeld door te kunnen autorijden zonder aanpassingen of huishoudelijke zaken zoals koken in een keuken zonder aanpassingen.
9. Zijn er aanwijzingen dat de behandeling positieve psychosociale effecten heeft, zoals verbeterd welzijn, sociale participatie of zelfvertrouwen?
Zie punt 8. Er is hier nog weinig wetenschappelijke literatuur over, de beperkte literatuur die hierover gepubliceerd is suggereert dat kinderen die 3 jaar met Vosoritide zijn behandeld beter scoren op het gebied van fysiek en sociaal functioneren.
Het is in het algemeen zeer lastig om verbetering van kwaliteit van leven bij groeistoornissen aan te tonen na behandeling in wetenschappelijk onderzoek.
Savarirayan R, Irving M, Wilcox WR et al. Persistent growth-promoting effects of vosoritide in children with achondroplasia are accompanied by improvements in physical and social aspects of health-related quality of life. Genet Med. 2024 Dec;26(12):101274. doi: 10.1016/j.gim.2024.101274. Epub 2024 Sep 18. PMID: 39305160.
Veiligheid
10. Wat is bekend over de veiligheid van Voxzogo? Welke bijwerkingen zijn geconstateerd?
Er worden lokale huidreacties na injectie beschreven en er zijn kortdurende bloeddruk veranderingen bij het opstarten van de behandeling beschreven. In het algemeen worden de bijwerkingen als mild beschreven.
Beschikbaarheid en zorg
11. Waarom is Voxzogo in Nederland nog niet beschikbaar?
De vergoeding van Vosoritide is in Nederland nog niet geregeld, het medicijn is nog niet opgenomen in het basispakket van vergoede zorg.
12. In hoeveel landen is Voxzogo wel beschikbaar?
Precieze data niet bekend, in meer dan 50 landen wordt het wereldwijd gegeven (waaronder Duitsland en Frankrijk).
13. Hoe zou Voxzogo passen binnen de huidige multidisciplinaire zorg voor kinderen met achondroplasie in Nederland?
Indien het mogelijk wordt om Vosoritide in Nederland te geven zal dit worden aangeboden aan kinderen en ouders met Achondroplasie als onderdeel van de standaard begeleiding en behandeling binnen het expertise centrum van het Wilhelmina Kinderziekenhuis – UMC Utrecht.
14. Wat zijn de medische gevolgen van uitstel of wachten op behandeling bij kinderen die nog in de groei zijn?
Het ontbreken van het gunstige effect van Vosoritide op de lengtegroei bij kinderen met achondroplasie. Daarnaast is het theoretische effect van de behandeling op mogelijke complicaties van achondroplasie het grootst als er op jonge leeftijd wordt gestart met behandelen.
Savarirayan, R., Hoover-Fong, J., Ozono, K. et al. International consensus guidelines on the implementation and monitoring of vosoritide therapy in individuals with achondroplasia. Nat Rev Endocrinol 21, 314–324 (2025). https://doi.org/10.1038/s41574-024-01074-9
Gelijke kansen en keuzevrijheid
15. Hoe belangrijk is gelijke toegang tot EMA-goedgekeurde zorg voor kinderen met zeldzame aandoeningen?
In het algemeen is het wenselijk dat alle kinderen in Europa dezelfde behandelmogelijkheden hebben bij zeldzame aandoeningen om ongelijkheid en onmogelijke dilemma’s voor ouders en hun kinderen te voorkomen.
16. Welke voordelen ziet u als arts van het beschikbaar hebben van een betrouwbaar, EMA-goedgekeurde behandeling voor kinderen met achondroplasie?
Zie de eerdere punten. Momenteel is er in Nederland geen medicamenteuze behandeling voor kinderen met achondroplasie beschikbaar.
17. Is het vanuit medisch oogpunt mogelijk dat kinderen die gestart zijn met Voxzogo later overstappen naar een eventueel ander groeimedicijn dat EMA-goedkeuring heeft gekregen?
Op dit moment is deze vraag niet te beantwoorden gezien er geen andere EMA goedgekeurde medicatie voor kinderen met achondroplasie is.
Mede namens het skeletdysplasieteam van het Wilhelmina Kinderziekenhuis – UMC Utrecht,
Boudewijn Bakker, kinderarts-endocrinoloog met aandachtsgebied Groeistoornissen
Wouter Nijhuis, orthopedisch chirurg, coördinator skeletdysplasieteam WKZ
Samuel Ogilvie, kinderarts skeletdysplasieteam WKZ