| Colitis ulcerosa is een chronische, steeds terugkerende ontsteking van het slijmvlies van de dikke darm met onbekende oorzaak. Bijna altijd is het ziekteproces gelokaliseerd in de endeldarm met variabele uitbreiding in continuïteit over het aangrenzende deel van de dikke darm. Colitis ulcerosa komt ongeveer 70-100 op 10.000 mensen voor. Het is een ziekte die vooral onder jonge volwassenen tussen de 15 en 30 jaar voorkomt, soms is het familiair. De oorzaak lijkt een immunologische te zijn. opvallende verschijnselen Colitis ulcerosa heeft een grillig en onvoorspelbaar verloop. Bij de minder ernstige vormen van colitis ulcera begint de ziekte meestal met vage ongemakken in de buik, algemeen onwel zijn en veranderingen in de frequentie en consistentie® van de ontlasting. Vaak klaagt men tevens over krampende buikpijn, bijmenging met bloed, slijm, etter bij de dunne ontlasting, frequente ontlasting en onbedwingbare aandrang. Het klinische beeld kan geleidelijk verergeren of min of meer stationair blijven. De algemene toestand blijft tamelijk goed, alhoewel de eetlust wat kan verminderen en subfebriele (lage)temperatuur kan voorkomen. Meestal is er wat drukpijnlijkheid over het linker deel van de dikke darm. Bij de meer ernstige vormen begint de ziekte meestal vrij plotseling met koorts, bloederige diarree, pijn en achteruitgang van dealgemene toestand met vermindering van eetlust en gewichtsverlies. De diarree komt vaak in meer dan 10 ontlastingen per dag. Niet zelden is er ook nachtelijke diarree. Men klaagt over heftige aandrang, vooral wanneer het buitenste deel van de endeldarm ernstig ontstoken is, waardoor zelfs incontinentie kan ontstaan. Af en toe is er eerder obstipatie voor de normale inhoud van de dikke darm, niettegenstaande de zeer frequente ontlasting van bloederige, etterige en slijmerige afscheiding. De pijn is meestal krampachtig van aard en verergert vaak juist voor de ontlasting of na voedsel inname. Aanhoudende vage buikpijn doet eerder denken aan een complicatie, zoals een vergrote dikke darm of een dreigende perforatie van de dikke darm. Verminderde eetlust en gewichtsverlies volgen de ernst van de klinische evolutie. Men voelt zich zwak, vermoeid, ziek en koortsig. Bij 10-15% van de personen begint de ziekte met een ernstige aantasting van de gehele dikke darm. Als gevolg van de ernstige diarree met zeer ernstig verlies van water, elektrolyten, eiwit en bloed, ontstaat ernstige uitdroging met stoornissen in het eiwit- en elektrolytenspectrum. Meestal is er hoge koorts, versnelde hartslag, apathie, neiging tot een stofwisselingsstoornis en uiteindelijk shock. complicaties De meest frequente en levensbedreigende complicatie is het toxisch megacolon, dit betekent dat de dikke darm opzwelt. Deze gevreesde complicatie kan binnen 24-27 uur optreden en wordt gekenmerkt door een steeds meer opzetten van de buik, toenemende buikpijn, koorts, versnelling van de hartslag, vermindering van het bewustzijn tot slaperigheid, apathie en zelfs coma. Toxisch megacolon wordt gekenmerkt door geweldige uitzetting van de dikke darm, voornamelijk van het horizontale deel ervan, waarbij de diameter meer dan 7 cm gaat bedragen. Er ontstaat hoge koorts tot 40°C. De buik gaat opzwellen en de dikke darm wordt vaag drukpijnlijk. De algemene toestand is slecht. Een vrije perforatie kan ontstaan als een complicatie van een toxisch megacolon met een zich snel uitbreidende buikvliesontsteking door ontlasting.Als niet snel chirurgisch ingegrepen wordt is de kans op sterfte hoog. Carcinoomvorming in de dikke darm bij colitis ulcerosa komt niet zelden voor en wel op meerdere plaatsen tegelijk en heeft een sombere prognose. Deze maligniteit (kwaadaardigheid) wordt vaker gevonden bij mensen bij wie de colitis op jeugdige leeftijd is begonnen, meestal met een ernstige aantasting van de gehele dikke darm en waarbij de colitis chronisch verliep gedurende ten minste 10 jaar. Een verschijnsel bij colitis ulcerosa is anemie (bloedarmoede), meestal door chronisch bloedverlies en ijzerdeficiëntie. Verder kan bloedarmoede worden veroorzaakt door het kapot gaan van de bloedcellen op basis van auto-immuun verschijnselen of als gevolg van de Salazopyrine-medicatie. behandeling Zeer ernstige plotselinge verergering van de aandoening wordt vrij algemeen behandeld volgens het behandelschema als volgt:
Wanneer de algemene toestand verbetert, wordt geleidelijk overgegaan op het orale programma en wordt sulfasalazine (Salazopyrine) aan de behandeling toegevoegd. Bij minder ernstige vormen is ziekenhuisopname niet strikt noodzakelijk, wel is regelmatige poliklinische controle wenselijk. Er worden orale corticoden gegeven en ook corticoïdklysma's worden voorgeschreven en Salazopyrine. Factoren die mogelijk bijdragen tot een plotselinge verergering van de ziekte dienen te worden vermeden, onder andere sterke psychosociale stress of verstoring van de darmflora door antibiotica gebruik, gelijktijdige virus infecties enzovoorts. Indien nodig ijzer en foliumzuur. eventuele chirurgische behandeling Naar aanleiding van het toxisch megacolon, medische onbehandelbaarheid, uitgebreide schrompeling en functieverlies, blijvende ernstige misvormingen en kwaadaardige ontaarding primair in het darmstelsel (kanker). prognose Het verloop is zeer grillig en moeilijk voorspelbaar. 80% Van de mensen die een eerste aanval overleven, krijgen een terugslag binnen het jaar indien zij niet behandeld worden. Bij de meerderheid blijft de ontsteking terugkomen over een zelfde deel van de darm. Er is een vereniging voor mensen met de ziekte van Crohn: Crohn en Colitis Ulcerosa Vereniging Nederland. |