| Veel mensen die een chronische nierinsufficiëntie ontwikkelen in de kinderjaren hebben een verminderde lengtegroei. Het risico groeistoornissen te ontwikkelen neemt toe naarmate de nierfunctie minder dan 30% is geworden. Kinderen met chronische nierinsufficiëntie hebben een verminderde groeisnelheid. beinvloedingsfactoren De volgende factoren kunnen bijdragen tot de groeistoornissen die optreden bij kinderen met chronische nierinsufficiëntie: hormonen die niet in balans zijn met elkaar De hypothalamus-hypofyse-schildklier-as en de hypothalamus-hypofyse-geslachtshormonen-as zijn twee belangrijke endocriene systemen die interactie hebben met het kraakbeen en de groeischijven en zo de groei reguleren. Bij mensen met chronische nierinsufficiëntie zijn deze beide assen verstoord. Deze afwijkingen leiden niet perse tot een duidelijk verminderde lengtegroei, omdat kinderen met chronische nierinsufficiëntie vaak een normale puberteitsgroeispurt hebben. De GH-IGF-as (groeihormoon-insulin like growth factor) is waarschijnlijk het belangrijkste hormonale systeem dat de botgroei reguleert. Deze twee hormonen samen werken om de groei te bewerkstelligen: GH (= groeihormoon) stimuleert zowel de differentiatie van de chondrocyten-voorlopers in de groeischijven, als de IGF-I(= insulin like growth factor) produktie bij vele weefsels, inclusief het kraakbeen; IGF-I stimuleert dan de ontwikkeling van deze zich differentiërende chondrocyten. Chondrocyten zijn cellen die kraakbeen vormen. De groeihormoonspiegels zijn verhoogd bij kinderen en volwassenen met chronische nierinsufficiëntie, waarschijnlijk door een overproduktie van groeihormoon. energietekort in de voeding Inadequate energieopname via het voedsel draagt duidelijk bij tot groeistoornissen bij kinderen met chronische nierinsufficiëntie, speciaal als dit gebeurt gedurende de kleutertijd. Kinderen en kleuters met chronische nierinsufficiëntie en de hierdoor ontstane ondervoeding reageren vaak met toegenomen groei op dieetaanvullingen. Toch lijkt ondervoeding niet de hoofdzaak van groeiachterstand bij veel kinderen met chronische nierinsufficiëntie. Het is nog onbekend hoe een lage energieopname met het voedsel groeistoornissen veroorzaakt, hoewel een direct remmend effect op het metabolisme van de groeischijfchondrocyten waarschijnlijk lijkt. Een energietekort in de voeding wordt ook geassocieerd met hoge GH-spiegels en lage IGF-I spiegels in het bloed. Mensen met chronische nierinsufficientie, met een groeiachterstand en een energietekort in de voeding hebben normale IGF-I spiegels. uremische toxinen en hormoonremmers Chronische nierinsufficiëntie gaat gepaard met de ophoping of toegenomen produktie van vele moleculen, waarvan sommige direct de groei schaden. In uremisch serum van volwassenen (dat is bloed met een verhoogdehoeveelheid ureum, afbraakprodukt van eiwitten dat normaal door de nieren wordt verwijderd) wordt een remmer van de kraakbeenstofwisseling gevonden, die de groeibevorderende effecten van IGF's en andere groeifactoren blokkeren. renale osteodystrofie Dit wil zeggen dat er stoornissen zijn in de normale groei van de botten door een nieraandoening. Het onvermogen van beschadigde nieren om een teveel aan fosfaat uit te scheiden en om 1,25 d-hydroxy-vitamine D te synthetiseren leidt tot renale osteodystrofie (= ROD) en de daaraan verbonden secundair verhoogd werkende bijschildklier. Een slechte groei zou het resultaat kunnen zijn van een gestoord kraakbeen-stofwisseling en/of duidelijke vervormingen. Bij kinderen met een korte gestalte en bij kinderen met een nierfunctie van minder dan 20% is vaak een radiologische en biochemische bevestiging te zien van ROD. Tekenen van ROD komen vaker voor bij kinderen met chronische nierinsufficiëntie en een normale lichaamslengte, terwijl korte kinderen met chronische nierinsufficiëntie vaak geen enkel teken vertonen van ROD. Behandeling van oudere kinderen met chronische nierinsufficiëntie door fosfaatbeperking en vitamine D derivaten kan een versnelde groei veroorzaken, vaak door het genezen van manifeste skeletdeformaties, maar een werkelijke inhaalgroei is zeldzaam. Kinderen jonger dan 2 jaar die worden behandeld met calcitriol groeien uit met een meer normale snelheid. Deze behandeling kan dus iets van de verloren groei voorkomen die gewoonlijk voorkomt bij kleuters met chronische nierinsufficiëntie. bicarbonaat, zout en waterverliezen Kinderen met chronische nierinsufficiëntie hebben vaak een overmatig verlies via de urine van Natrium-bicarbonaat, NaCl en water. Kinderen die verder geen afwijkingen hebben maar een renaal verlies hebben van bicarbonaat groeien slecht. Het is niet bekend waardoor dit komt, maar vaak is er een complete inhaalgroei bij orale bicarbonaat aanvulling. Groeistoornissen kunnen ook optreden als zoutverlies leidt tot uitdroging. In deze gevallen zou aanvullende behandeling met water en zout de groei bevorderen. Hoewel deze vocht- en elektrolytenverstoring effectief behandeld kunnen worden zijn water- en zoutverlies soms moeilijk te diagnostiseren en al deze afwijkingen zijn moeilijk te behandelen bij kleine kinderen met chronische nierinsufficiëntie. Zonder twijfel kan slechte behandeling van deze afwijkingen in de vroege kindertijd leiden tot een permanent verlies van groeipotentieel. prednison en andere factoren Prednison (een medicijn) behandeling, meestal gebruikt bij kinderen met een nieraandoening als post transplantatie immunosuppressivum (onderdrukking van het afweersysteem van het bloed na een niertransplantatie) veroorzaakt groeistoornissen afhankelijk van de hoeveelheid prednison. Het mechanisme dat ten grondslag ligt aan deze groeistoornis is niet duidelijk, maar gedacht wordt dat prednison de chondrocyten direct beschadigt of dat het de produktie stimuleert van de algemene inhibitors (= remmers) van het kraakbeen metabolisme. Ook psychosociale problemen kunnen bijdragen aan een gebrekkige groei bij sommige kinderen met chronische nierinsufficiëntie. Ook ernstige hoge bloeddruk en bloedarmoede kunnen bij deze kinderen voorkomen. behandeling en inhaalgroei Ondanks de verwoede pogingen van kindernefrologen (nierspecialisten) om de groei bij kinderen met chronische nierinsufficiëntie te maximaliseren zullen kinderen met een verminderde nierfunctie een korte lichaamslengte blijven behouden voor hun chronologische leeftijd. Bij kinderen met chronische nierinsufficiëntie is inhaalgroei bijna onmogelijk. Echter, de fysiologische basis voor de inhaalgroei is nog niet erg duidelijk. De HG-IGF-as lijkt hierbij geen belangrijke rol te spelen en ondanks het feit dat de GH-spiegelsverhoogd zijn bij mensen met chronische nierinsufficiëntie blijkt dat er slechts een korte tijd een verbetering optreedt in de groei bij mensen die GH-behandeling kregen. Deze gegevens bevestigen dat het belangrijk is om lange termijn onderzoeken te doen naar GH-behandeling ondersteunende inhaalgroei veroorzaakt bij chronische nierinsufficiëntie en of deze behandeling verbonden is met complicaties als insuline resistentie, verergering van de ROD of een versnelde achteruitgang van de overgebleven nierfunctie. Voor uitgebreide informatie zowel van algemene als van medische aard, kan men terecht bij de Nierstichting. |